19. oktober 2009
Allur úrskurðurin hjá Fasta Gerðarætti

Geršarręttarśrskuršur ķ geršarręttarmįl nr. 2009/721-0013 Fķggjarmįlarįšiš móti Akademikarafelag Fųroya

Skipan av Geršarręttinum
Fasti Geršarręttur er skipašur sambęrt sįttmįla millum partarnar į fųroyska arbeišsmarknašinum til tess at loysa trętur partanna millum og tulka sįttmįlaósemju o.a.m.

Ķ hesum mįlinum er Fasti Geršarręttur skipašur viš Guriš Joensen sum formanni, Hendrik Thomsen og Poul Hansen sum geršarręttardómarum.

Partarnir ķ mįlinum eru Fķggjarmįlarįšiš, Trašargųta 39, Argir, og Akademikarafelag Fųroya, Tvųrgųta 3, Tórshavn.

Mįlsgongdin
Mįliš byrjaši mikudagin 7. oktober 2009 kl. 10, tį Fķggjarmįlarįšiš lęt inn kęrurit til Fasta Geršarrętt dagsett 6. oktober 2009. Ķ kęruritinum var kravt, at innkęrdi Akademikarafelag Fųroya, veršur dųmt at višurkenna, at frįbošanin į heimasķšu felagsins tann 1. oktober 2009 er óheimilaš strķšsstig. Nevnda frįbošan hjį innkęrda var višlųgd sum skjal 1.

Fķggjarmįlarįšiš hevur lagt mįliš fyri Fasta Geršarrętt sum snarmįl jvb. § 6 stk. 2 litra e ķ sįttmįlanum um Fasta Geršarrętt. Mannagongd og freistir vera tķ eftir reglunum ķ § 8 stk. 5 ķ sįttmįlanum um Fasta Geršarrętt. Akademikarafelag Fųroya varš kunnaš um kęruna.

Geršarręttarformašurin, Hallgir W. Poulsen, avgjųrdi at tilnevna Guriš Joensen, geršarręttardómara, sum formann ķ mįlinum. Umframt formannin vóru hesir tilnevndir sum geršarręttardómarar: Poul Hansen og Hendrik Thomsen.

Eftir at kęruritiš var móttikiš, var taš sent til geršarręttardómararnar. Partarnir vóru bošsendir į fyrireikandi fund hósmorgunin 8. oktober 2009 kl. 09:30.

Akademikarfelag Fųroya fekk frįbošan um, at ynsktu teir at skiva svarrit/processrit ķ mįlinum, ella  lata inn mųgulig skjųl, skuldu hesi latast Fasta Geršarrętti ķ sķšsta lagi į mišnįtt 8. oktober 2009.

Hósdagin kl. 09:30 var fundur ķ Fasta Geršarrętti, har geršarręttardómarar og partarnir og teirra umboš vóru mųtt.

Fķggjarmįlarįšiš var umbošaš av Snorra Fjallsbak, deildarstjóra ķ lųnardeildini ķ Fķggjarmįlarįšnum. Hann mųtti saman viš Bjarna Mortensen, rįšgeva ķ lųnardeildini ķ Fķggjarmįlarįšnum.

Akademikarafelag Fųroya var umbošaš av adv. Jógvan Elias Winther Poulsen. Hann mųtti saman viš Erlu Olsen, forkvinnu ķ Magistarafelagnum, og Tróndi Leivsson, formanni ķ Akademikarafelag Fųroya.

Geršarręttarformašurin greiddi frį hvųrji skjųl vóru móttikin ķ mįlinum, og hvussu Fasti Geršarręttur ętlaši at fundurin skuldi skipast. Vķst var į, at tį mįliš er snarmįl eru freistir galdandi fyri višgeršina, og at hetta eisini ķ įvķsan mun avmarkar višgeršina av mįlinum. Fasti Geršarręttur hevur tó mųguleika at siga įvegisśrskurš, um hetta veršur mett skilagott ella gerst neyšugt av tķšarfreist.

Partarnir greiddu so hvųr ķ sķnum lagi frį įskošan teirra um mįliš.

Mįlskrav og mįlsgrundir partanna:
Fķggjarmįlarįšiš: Snorri Fjallsbak vķsti į, at Fķggjarmįlarįšiš avgjųrdi at venda sęr til Fasta Geršarrętt viš mįlinum, eftir at Akademikarafelag Fųroya 1. oktober 2009 setti frįbošan į heimasķšu felagsins, sum er at sķggja sum ein "blokada" av parti av virkseminum į Fųroya Lęraraskśla, og tį fundur partanna millum tann 2. oktober um hesa frįbošan ikki gav nakaš śrslit. Ķ frįbošanini stóš m.a.:

"Undirritašu fakfelųg heita į limir okkara um ikki at taka į seg ašrar uppgįvur į Fųroya Lęraraskśla, enn tęr iš setanarbrųvini og sįttmįlin siga, til vissa er fingin fyri, at setanar,- starvs- og uppsagnarvišurskiftini į Fųroya Lęraraskśla verša umsitin sambęrt įsetingunum ķ sįttmįlanum og teimum almennu starvsfólkareglunum.

Somuleišis heita felųgini į limir sķnar um ikki at taka į seg uppgįvur sum gestalęrarar ella at sųkja leys stųrv į Fųroya Lęraraskśla, so leingi višurskiftini ikki eru greiš."

Snorri Fjallsbak vķsti til kęruritiš frį Fķggjarmįlarįšnum dagfest 6. oktober 2009, har sakarkraviš er, at Akademikarafelag Fųroya veršur dųmt at višurkenna, at frįbošanin į heimsķšu felagsins tann 1. oktober 2009 er óheimilaš strķšstig.

Sum grundgevingarnar fyri mįlskravinum var fųrt fram:

At frįbošanin inniheldur įheitanir til felagsins limir, sum hava virkning av blokadu, og at talan tķ er um strķšsstig, og ķ hesum fųri ólóglig strķšsstig, tķ tį partarnir hava sįttmįla sum gongur fram til 1. oktober 1010, hava partarnir frišarskyldu. Tey stig, sum felagiš hevur tikiš viš frįbošanini, eru brot į frišarskylduna.

Vķst var į, at fyrsta reglubrotiš minnir um taš, sum ķ Danmark veršur kallaš "arbejd efter reglerne" eitt klassiskt strķšsstig. Taš seinna reglubrotiš er eitt annaš klassiskt stķšsstig, at nokta limum at įtaka sęr arbeiši. Virkningurin er jśst tann sami, nevnuliga at trżst veršur lagt į limirnar og viš tķ į arbeišsgevaran, og taš hevur longu havt śrslit. Lęrarar, sum hųvdu lovaš at undirvķsa į Fųroya Lęraraskśla, hava ringt og sagt, at teir koma kortini ikki.

Akademikarafelag Fųroya:  Advokaturin hjį Akademikarafelagnum, Jógvan Elias Winther Poulsen, setti fram sakarkrav um frķdųming.

Advokaturin gjųrdi  galdandi,

at
talan ikki er um brot į frišarskylduna

at
umhandlaša frįbošan er av slķkum slag, sum innkęrdi hevur fullan rętt at seta fram

at
ķ fall at talan er um strķšsstig, og brot į frišarskylduna, so er eftir umstųšunum ķ mįlunum talan um stig, sum felagiš hevur rętt at taka.

Afturat innsendu skjųlunum 1-16 framlegši advokaturin skjųlini 17 og 18.

Hann gjųgnumgekk framlųgdu skjųlini viš m.a. at seta spurningar til Trónd Leivsson og Erlu Olsen um umstųšurnar sum liggja til grund fyri skjųlunum.

Advokaturin višmerkti innleišandi, at frįbošanin er fyribils endin į einum longum samskifti millum AKF og lųnardeildina, AKF og Lęraraskślan og Fróšskaparsetur Fųroya. Hetta sżna framlųgdu skjųlini, iš vķsa samskifti partanna millum frį sumrinum 2008 og fram til nś, um ętlašu broytingar ķ višurskiftunum og śtbśgvingini į Fųroya Lęraraskśla, og ķ ógreišum višurskiftum ķ hesum sambandi.

Advokaturin lęs upp skjal 1, sum er svarskriv, dagsett 29. september 2008, frį Magistarafelag Fųroya til lųnardeildin ķ Fķggjarmįlarįšnum, og snżr seg um felagsins stųšu til ętlaša royndarverkętlan į Lęraraskśla Fųroya, nś hesin er voršin partur av Fróšskaparsetur Fųroya. Ķ skrivinum veršur gjųrt greitt, at felagiš góštekur eina tķšaravmarkaš royndarskipan fyri 1. flokkarnar į Lęrara- og pedagogśtbśgvingini į Fróšskparsetri Fųroya galdandi fyri skślaįriš 2008/2009 viš hesum treytum:

- samstarvsrįš veršur skipaš beinanvegin sambęrt grein 16 ķ sįttmįlanum

- royndarskipanin veršur avmarkaš til hetta skślaįriš. t.e. 1 august 2008 - 30. juni 2009

-  eftirmetingar vera ķ januar (viku 3) og aftur fyrstu viku ķ juni.

Tróndur Leivsson greiddi frį, at ynski um at fįa skipanina viš samstarvsrįšiš sett ķ funktion stóšst av, at tey gomlu lęrararįšini og megindeildarrįšini, sum hųvdu veriš į Lęraraskślanum og Setrinum, fullu burtur, tį nżggja seturslógin kom ķ gildi į sumri 2008. Lęrarnir mistu harviš sķtt talurųr į skślunum og einki kom ķ stašin. Hetta var sera ųrkymlandi, samstundis sum taš tyktist vera stórur ivi um, hvussu bygnašurin var, ella skuldi vera framyvir. At fįa greišu į hvųr myndugleiki hevši įbyrgd fyri ymisku trupulleikunum sum uppstóšu, var so gott sum ógjųrligt. Myndugleikarnar vistu ikki sjįlvir, hvųr stóš fyri hvųrjum, og lęrarar og felųg teirra vóru tķskil send runt frį einum persóni/myndugleika til annan. Frį rektaranum į Lęraraskślanum til rektaran į Setrinum, frį honum til Mentamįlarįšiš og umvent, og frį lųnaradeildini ķ Fķggjarmįlarįšnum til Mentamįlarįšiš og rektarar, uttan at fįa svar uppį nakaš.

Felųgini ryktu fleiri feršir eftir svari uppį, nęr treytirnar fyri royndarverkętlanin fóru at vera uppfyltar. Felųgini hava enn ikki fingiš svar, og royndarverkętlanin er hóast hetta sett ķ gongd og hevur koyrt ķ 1 įr.
Samstundis sum royndarverkętlanin var sett ķ verk, stóšst stór órógv millum lęrarar, tķ fleiri dųmi vóru um nżggjar starvssetanir uttan lżsing, mešan ašrir lęrarir samstundis vóru hóttir viš uppsųgn, harav nakrar eisini eru gjųgnumfųrdar. Ymiskt er, hvat grundgevingin fyri uppsųgnunum er. Onkur inniheldur ķtųkuliga persónsgrundgeving mešan onnur er grundaš į bygnašarbroyting. Eisini er dųmi um lżsingar eftir nżggjum lęrarum, sum ikki eru nųktandi.

Spurdur av Geršarręttinum, hvat ķtųkuligt var gjųrt viš tey einstųku mįlini, var svaraš, at uppsagnarmįl er nś kęrt, og at lżsing eftir starvsfólki var kęrd til lųnardeildina, sum metti, at manglarnir ķ lżsingini vóru ikki so stórir at hetta skuldi fįa nakra įvirkan į ķtųkuliga mįliš. Hetta er tó ikki heilt avklįraš enn.

Felagiš hevur eisini bišiš um, at taš ikki vera sett fleiri nżggj fólk ķ starv į Fųroya Lęraraskśla mešan hesin rušuleiki valdar. Men taš sęr ikki śt til, at hetta ynski felagsins veršur eftirkomiš. Tį felagiš sostatt ongan veg kemur viš sķnum įhaldandi įheitanum til rektaran į Lęraraskśanum, rektaran į Setrinum, lųnardeildina ķ Fķggjarmįlarįšnum og til Mentamįlarįšiš, metti felagiš seg ikki hava annaš vęl, enn at seta fram umrųddu frįbošan til limir sķnar. Viš frįbošanini vera limirnir kunnašir um stųšuna. Teir fįa ikki forboš móti at sųkja stųrv į lęraraskślanum, men er kunnašir, so teir kenna stųšuna um teir sųkja. Felagiš hevši ikki ętlaš hetta sum einu blokada av starvsetan į Fųroya Lęraraskśla.

Spurdur um felagiš afturvķsti pįstandinum frį kęrandi um, at frįbošanin longu hevur havt fylgir, soleišis at umsųkjarar til stųrv og gestalęrarar longu hava tikiš seg aftur frį ętlašum stųrvum, segši felagiš seg ikki kunna afturvķsa hesum.

Tróndur Leivsson segši, at taš sķšsta sum er hent, er at felųgini frį ųšrum fakfelag hava hoyrt, at Mentamįlarįšiš hevur tilevnaš uppskot til kunngerš um nżggjan bygnaš og um virksemi į Fųroya Lęraraskśla. Felųgini hava tó ikki fingiš hetta uppskot til hoyring enn.

Erla Olsen greiddi frį skipanini viš gestalęrarum og "leystķmalęrarum". Hon vķsti eisini til skjal 6, sum er lżsing frį Lęraraskślanum eftir lęrarum, og at felagiš metti, at hendan lżsing ikki varš nųktandi m.a. tķ treytirnar fyri starvssetanini ikki vóru greišar. Hendan lżsing varš send lųnardeildini sum kęra. Men einki er enn komiš burtur śr kęruni.

Partarnir fingu sķšan hųvi at gera ķskoytisvišmerkingar.

Fķggjarmįlarįšiš: Snorri Fjallsbak endurtók, at frįbošanin er eitt greitt strķšsstig, sum enntį er sett ķ verk uttan varsil og uttan beinleišis kunning til lųnardeildina.

Bjarni Mortensen frį lųnardelidini vķsti į, at framlųgdu skjųlini ķ stóran mun snśgva seg um royndarętlanina og višurskifti, sum ikki eru innihildin ķ frįbošanini frį felagnum. Ei heldur eru hesi višurskifti millum tey krųv, sum felagš hevur listaš upp ķ frįbošan sķni. Hann metti taš tķ vera ivasamt, hvųnn status ųll skjalaframlųgan frį felagnum eigur at fįa.

Akademikarafelag Fųroya: Advokaturin vķsti til frįgreišingina frį Tróndi Leivsson og Erlu Olsen og gjųrdi galdandi, at hesar frįsųgnir greitt vķsa, hvussu ótolandi stųšan į Fųroya Lęrarskśla er. Hann segši, at hesar umstųšur eru so mikiš įlvarsamar, at hóast frišarskylda er partanna millum ķ sįttmįlatķšarsekišnum, so er frįbošanin frį felagnum innan taš handlingsmark, sum felagiš hevur ķ sįttmįlatķšarskeišnum.

Eftir at partarnir hųvdu boriš fram sķna įskošan, spurdi geršarręttardómarin, um partarnir kundu umhugsa eina semju ķ mįlinum. Partarnir tóku undir viš hesum og fingu freist til frķggjadagin 9. oktober 2009 kl. 12:00 at finna semju um mįliš.

Semjuroyndin eyšnašist ikki. Seinnapart frķggjadag fór Geršarrrętturin undir endaliga višgeršina av mįlinum. Vegna tķšarfreistina var komiš til, at skilabest var at siga įvegisśrskurš og lata skrivligan śrskurš seinni.
Uml. kl. 15 fingu partarnir boš um, at Fasti Geršarręttur hevši avgjųrt at geva Fķggjarmįlarįšnum fult višhald ķ kęruni.

Fasti Geršarręttur :
Mįliš er lagt fyri Fasta Geršarrętt sum eitt mįl eftir § 6 stk. 2 litra e t.v.s. eitt mįl um frįbošaš ella tikin strķšstig eru heimilaš og sum eitt hastandi mįl eftir reglunum ķ § 8 stk. 5. Fasti Geršarręttur skal taka stųšu til, um frįbošanin į heimasķšuni hjį Akademikarafelag Fųroya tann 1. oktober 2009  er óheimilaš strķšsstig.

Frįbošanin er soljóšandi:
Frįbošanin frį AKF og YF
Undirritašu fakfelųg heita į limir okkara um ikki at taka į seg ašrar uppgįvur į Fųroya Lęraraskśla, enn tęr iš setanarbrųvini og sįttmįlin siga, til vissa er fingin fyri, at setanar- starvs- og uppsagnarvišurskiftini į Fųroya Lęraraskśla verša umsitin sambęrt įsetingunum ķ sįttmįlanum og teimum almennu starvsfólkareglunum.
Somuleišis heita felųgini į limir sķnar um ikki at taka į seg uppgįvur sum gestalęrarar ella at sųkja leys stųrv į Fųroya Lęraraskśla, so leingi višurskiftini ikki eru greiš.

Grundgevingar:
Višurskiftini eru ógreiš. Leišslan į Fųroya Lęraraskśla heldur seg ikki til įsetingarnar ķ sįttmįlanum. Taš tykist, sum leišslan į Fųroya Lęraraskśla hevur fullkomiliga frķar teymar, og ógreitt tykist vera, hvųr hevur endaligu įbyrgdina og hvųnn kęrast kann til. Hetta įvirkar ręttartrygdina hjį starvsfólkununum, og sęst aftur m.a. ķ hesum višurskiftum:
Stųrv verša lżst leys og sett, uttan at įsetingar ķ sįttmįlanum verša fylgdar.
Fólk eru ķ starvi, uttan at stųrvini hava veriš lżst leys
Starvfólk verša sųgd śr starvi viš ósakligum grundgevingum, so sum bygnašarbroytingum, og samstundis verša onnur fólk set ķ starv į somu fakųkjum. Ongin góškendur bygnašur finst fyri śtbśgvingarnar, og tķ finst onki skjalprógv fyri, at uppsagnirnar eru sakligar.
Hóast nógvar įheitanir er onki samstarvsrįš sett enn. Hetta rįš er kravt sambęrt sįttmįlanum, og skal hava innlit ķ ųll mįl stovninum višvķkjandi. Ongar avgeršir eiga at verša tiknar, fyrr enn samstarvsrįšiš hevur gjųrt sķtt tilmęli, og eitt slķkt rįš, viš teimum heimildum, sum taš eigur sambęrt sįttmįlanum, hevši kunna foršaš fyri nógvum av teimum trupulleikum, sum nevndir eru omanfyri.

Krųv:
Fyriskipast skal soleišis, at sįttmįli og almenni starvsfólkapolitikkurin verša hildin
Reglugerš og mannagongdir skulu gerast fyri tķšaravmarkaš stųrv
Kompensatión skal veitast teimum fólkum, sum av órųttum eru uppsųgd.
Bygnašur yvir śtbśgvingarnar skal gerast, har taš sęst, hvųrji fakųki eru ķ hvųrjum moduli.
Samstarvsrįš skal setast į stovn.

Bošaš veršur frį, tį nevndu višurskifti eru ķ lagi.

Akademikarafelag Fųroya
Yrkisfelag Studentaskśla- og HF -lęrara

Stašfest er, at partarnir hava sįttmįla, sum er galdandi fram til 1. oktober 2010. Óskrivaša frišarskyldan, sum tį er millum partarnar, avmarkar hvųrji stig ein sįttmįlapartur kann taka ķ sįttmįlatķšarskeišnum.
At fremja ella leiša kollektiv tiltųk, sum elva til foršingar fyri starvssetanum hjį einum arbeišsgevara, veršur ķ sįttmįlatķšarskeiši vanligast mett sum ólógligt strķšsstig. Ein ķtųkulig meting av umstųšunum, sum grundaš tiltakiš, kann tó gera, at strķšsstig, sum er frįbošaš viš hóskandi varsli, veršur mett sum lógligt. Tann sum fremur strķšsstig skal ķ so fall prógva, at talan er um umstųšur, sum gera at strķšsstigiš er heimilaš. At mįliš er innkęrt av Fķggjarmįlarįšnum broytir ikki hesa stųšu.

Śt frį givnu frįgreišingunum ķ mįlinum metir Fasti Geršarręttur seg kunna leggja til grund ķ hesum fųri, at įheitanin frį 1. oktober frį felagnum um:

-Ikki at taka į seg ašrar uppgįvur į Fųroya Lęraraskśla, enn tęr iš setanarbrųvini og sįttmįlin siga, til vissa er fingin fyri at setanar-, starvs- og uppsagnarvišurskiftini į Fųroya Lęraraskśla verša umsiting sambęrt įsetingum ķ sįttmįlanum og teim almennu starvsfólkareglunum

-ikki at taka į seg uppgįvur sum gestalęrarar ella at sųkja leys stųrv ķ Fųroya Lęraraskśla so leingi višurskiftini eru ógreiš

longu hevur havt blokadulķknandi virkning av virkseminum į Fųroya Lęraraskśla.

Tķskil er talan um strķšstig.

Tey krųv, sum felagiš hevur sett upp sum mįl viš frįbošanini, eru višurskifti, sum felagiš viš įvikavist įvķsķng į sįttmįlabrot kann leggja fyri Fasta Geršarrętt, kęra til avvarandi myndugleika ella leggja ręttarmįl ķ t.v.s. višurskifti, sum felagiš hevur eina skipaša reakatiónsmannagongd yvir fyri.

Tį hesir reaktiónsmųguleikar ikki eru troyttir fult śt, og taš ikki į annan hįtt er prógvaš at talan er um serumstųšur, sum kunnu gera ein starvsetanarblokadu lógliga, metir Fasti Geršarręttur partin av frįbošanin frį Akademikarafelag, sum inniheldur arbeišs- og starvssetanarblokadu at vera ólógligt strķšsstig.

Akademikarafelag Fųroyar skal tķ skipaš fyri, at frįbošanin veršur tikin aftur soleišis, at taš gerst greitt fyri limir felagsins og almenningin at arbeišs- og starvssetanarblokadan er tikin aftur.

Fķggjarmįlarįšiš fęr sostatt fult višhald ķ kęruni.


Fasti Geršarręttur sigur tķ henda


Śrskurš
Innkęrdi Akademikarafelag Fųroya veršur dųmdur at višurkenna, at frįbošanin į heimasķšu felagsins tann 1. oktober ķ 2009 er óheimaš strķšsstig.

Hvųr partur ber egnan kostnaš.

Partarnir bera, sambęrt sįttmįla um Fasta Geršarrętt og reglugerš um gjųld, hvųr sķna helvt av mįlskostnašinum eftir nęrri uppgerš.

Fasti Geršarręttur
9 . oktober 2009

Guriš Joensen            Poul Hansen            Hendrik Thomsen